CSE ile İnfografik ve Grafik Atıfı

akademidelisi5 — Thu, 08 May 2025 07:00:55 +0000

Akademik yazımın evrilen doğasında yalnızca metinler değil, görsel veriler de önemli bir rol oynamaya başladı. Günümüzde infografikler, grafikler, tablolar ve şekiller; bilgi yoğunluğunu sadeleştirmek, karmaşık ilişkileri görselleştirmek ve okuyucunun dikkatini artırmak amacıyla yaygın biçimde kullanılmaktadır. Özellikle bilimsel makalelerde bu görseller yalnızca estetik katkı sunmakla kalmaz, aynı zamanda temel veri sunum araçlarıdır.

Bu noktada, infografik ve grafiklerin başka kaynaklardan alınarak kullanılması ya da orijinal içeriklerin başkasına ait olması durumunda, doğru ve etik bir biçimde kaynak gösterimi zorunlu hale gelir. Council of Science Editors (CSE) stilinde, bu tür görsellerin kullanımı için belirlenmiş açık ve uygulanabilir kurallar bulunmaktadır.

Bu yazıda, CSE’ye göre infografik ve grafiklerin nasıl kaynak gösterileceği, kullanım izinlerinin nasıl belirtilmesi gerektiği, erişimli ve erişimsiz görsel kaynaklar, infografik oluşturucuların yazar olarak gösterilmesi, etik kurallar, sık yapılan hatalar ve uygulamalı örnekler ayrıntılı biçimde sunulacaktır.

İnfografik ve Grafik Nedir?

İnfografik:

Veri, bilgi veya süreçlerin grafik unsurlar ve kısa metinlerle görselleştirildiği bilgi afişleridir. Genellikle bir konuyu sadeleştirme ve sunma amacıyla hazırlanır.

Grafik:

Sayısal verilerin çizgisel, sütun, pasta, dağılım veya başka şekillerde görselleştirildiği veri sunumudur.

Her ikisi de akademik çalışmalarda:

Veri analiz sonuçlarını göstermek
Kavramsal modeller sunmak
Süreçleri ve karşılaştırmaları anlatmak
amacıyla kullanılır.

CSE’ye Göre Görsel İçeriklerin Kaynak Gösteriminde Gerekli Bilgiler

Yazar (birey ya da kurum)
Yayın yılı
Görselin başlığı ya da açıklaması
Görselin türü ([infografik], [grafik], [şekil], [visual])
Yayınlandığı platform (dergi, web sitesi, veri tabanı vb.)
Yayın yeri (ülke kodu)
Yayımcı (varsa)
Erişim tarihi ve URL (varsa)

CSE Formatında Grafik ve İnfografik Kaynak Yazımı

Format:
Yazar Soyadı Ad Baş Harfi veya Kurum. Yıl. Görsel başlığı [infografik/grafik]. Yayın yeri (ülke kodu): Yayımcı. [accessed yıl ay gün]. URL

Örneklerle Görsel Kaynak Yazımı

1. Kurumsal Kaynaklı İnfografik (Online)

WHO. 2021. COVID-19 transmission pathways [infografik]. Geneva (CH): World Health Organization. [accessed 2024 Jan 10]. https://who.int/covid-infographics

2. Bireysel Grafik Kaynağı (Makale İçinden)

Özkan M. 2022. Türkiye’de doğalgaz tüketim oranları 2010–2020 [grafik]. In: Enerji Verimliliği Raporu. Ankara (TR): TÜBİTAK. s. 35.

3. Veri Tabanı İçinden Alınan Grafik

OECD. 2023. Global GDP growth 2000–2022 [grafik]. Paris (FR): OECD Statistics Database. [accessed 2024 Jan 12]. https://stats.oecd.org

CSE Metin İçi Atıf – Grafik ve İnfografikler

Metin içinde grafik ya da infografik referansı şu şekilde gösterilir:

Grafik doğrudan alıntılanıyorsa:

(OECD 2023)
(WHO 2021)
Grafik içerikte yeniden oluşturulmuşsa:

Verilerden derlenerek hazırlanmıştır (Özkan 2022, uyarlanmıştır)
Şekil altlarında:

Kaynak: WHO 2021

CSE’ye Göre Görsellerde İzin Belirtme

Bazı görseller telif hakları ile korunur. Kullanım için yayıncıdan veya yazardan izin alınmalıdır. İzin alınmışsa görselin altında şu ibare yer alır:

Kaynak: WHO 2021. İzin alınarak kullanılmıştır.
Kaynak: OECD 2023. CC-BY lisansı ile kullanılmıştır.

Görsel Üretim Araçlarıyla Oluşturulan İçeriklerin Kaynak Gösterimi

Görsel kullanıcı tarafından hazırlanmışsa ama veriler bir başka kaynaktan alındıysa, şu ifade kullanılır:

Yazar tarafından oluşturulmuştur. Kaynak veriler: TÜİK 2023

Eğer Canva, Piktochart vb. araçlar kullanıldıysa kaynak gösterimi şu şekilde yapılabilir:

Yazar adı. Yıl. Görsel başlığı [infografik]. Oluşturulma aracı: Canva. [accessed yıl ay gün]. URL (eğer paylaşıldıysa)

Sık Yapılan Hatalar ve CSE’ye Göre Doğruları

Hatalı Uygulama	Açıklama	CSE’ye Göre Doğru Kullanım
Görselin sadece altına “Kaynak: internet” yazmak	Yetersiz ve güvensiz	Yazar, yıl, URL, erişim tarihi belirtilmeli
Görselin URL’sini yazmadan alıntı yapmak	Erişim engellenir	Erişim linki + tarihi zorunlu
Telifli grafiklere izin almadan yer vermek	Etik ihlal olur	İzin alınmalı ve belirtilmeli
Kendi hazırlanan görselde kaynak belirtmemek	Veri şeffaflığı kaybolur	Veri kaynağı mutlaka belirtilmeli

CSE’ye Göre Etik Kurallar – Görsellerin Kullanımı

Başka kaynaklardan alınan her görsel açıkça belirtilmeli
Görseller orijinal haliyle kullanılmalı veya “uyarlanmıştır” ifadesiyle açıklanmalı
Lisans türü (örneğin Creative Commons) varsa görselin altında gösterilmeli
Görsellerin sadece görselliğinden değil, bilgi değerinden dolayı alıntılandığı açık olmalı

CSE Stilinde Görsellerin Zotero / EndNote ile Gösterimi

Reference Type: Figure / Visual / Infographic
Author: Görseli hazırlayan kişi veya kurum
Title: Görselin başlığı
Date: Yayın tarihi
URL: Görsele erişim bağlantısı
Accessed: Gün/ay/yıl

Sonuç

Görseller, akademik metinlerin yalnızca yardımcı unsurları değil; bilgi sunumunun ve anlam oluşturmanın güçlü araçlarıdır. Bilgiyi grafiksel olarak sunmak, okuyucunun hem görsel hem de bilişsel sürece daha etkin katılımını sağlar. Ancak bu görsellerin bilimsel metinlerde yer alabilmesi için kaynağının açıkça gösterilmesi, izin kurallarına uyulması ve şeffaflık ilkesinin korunması büyük önem taşır.

Bu yazıda, CSE stiline göre infografik ve grafiklerin nasıl kaynak gösterileceği, hangi bilgilerin yazımda zorunlu olduğu, izin alma süreçleri, metin içi kullanım biçimleri ve etik sorumluluklar detaylı biçimde açıklanmıştır. Ayrıca sık yapılan hatalar ve doğru kullanımları karşılaştırmalı olarak sunulmuştur.

CSE formatı, yalnızca metin tabanlı kaynaklar için değil, görsel içerikler için de sağlam bir referans sistemidir. Görsel içeriğin kaynağını doğru göstermek, hem bilgi güvenliğini sağlar hem de kullanılan verinin akademik geçerliliğini destekler. Görsel veriyle çalışan her araştırmacı, kullandığı her grafiği, infografiği ya da şekli adil biçimde temsil etmelidir. Aksi hâlde, farkında olunmadan telif ihlali, bilgi manipülasyonu ya da etik dışı davranışlar söz konusu olabilir.

Sonuç olarak, CSE stiline uygun biçimde infografik ve grafik atıfı yapmak, yalnızca teknik bir yazım detayı değil, bilgiye duyulan saygının açık bir ifadesidir. Görsellerle zenginleştirilmiş her metin, sağlam kaynaklarla desteklenmelidir ki bilginin görselleşmiş hâli güvenilirliğini kaybetmesin. Bilimsel yazımın görsel ayağı, ancak doğru kaynaklama ile gerçek gücünü gösterebilir.

Akademi Delisi, eğitim ve akademik destek alanında kapsamlı hizmetler sunan öncü bir platformdur. Öğrencilerin akademik başarılarına yön verirken, onları bilgiyle buluşturmayı ve potansiyellerini en üst düzeye çıkarmayı amaç edinmiş bir ekibiz. Sitemiz bünyesinde ödevlerden projelere, tezlerden makalelere kadar geniş bir yelpazede destek sağlıyoruz. Alanında uzman yazarlarımız, öğrencilere özgün içerikler sunarken, aynı zamanda onlara araştırma, analiz ve yazım konularında rehberlik ederek kendilerini geliştirmelerine yardımcı oluyor.

Akademik hayatın zorluklarıyla başa çıkmak artık daha kolay. Akademi Delisi olarak, öğrencilere sadece ödevlerinde değil, aynı zamanda araştırma projelerinde, tez çalışmalarında ve diğer akademik gereksinimlerinde de destek sağlıyoruz. Sunduğumuz kaliteli hizmetler sayesinde öğrenciler zamanlarını daha verimli bir şekilde kullanabilirler. Uzman ekibimiz, her bir öğrencinin ihtiyaçlarına özel çözümler üreterek, onların akademik hedeflerine ulaşmalarına katkı sağlar.

Gelişmiş kaynaklara erişimden akademik yazım kurallarına, araştırma yöntemlerinden kaynakça oluşturmaya kadar her aşamada öğrencilere destek sunan Akademi Delisi, eğitimde yeni bir perspektif sunuyor. Amacımız, öğrencilere sadece geçici çözümler değil, aynı zamanda uzun vadeli öğrenme ve başarıya giden yolda rehberlik etmektir.

The post CSE ile İnfografik ve Grafik Atıfı first appeared on Ödev - Tez - Proje Hazırlatma Merkezi.

cse figure access url - Ödev - Tez - Proje Hazırlatma Merkezi